Zacny Jubileusz Cieszyńskiego I Liceum Ogólnokształcącego im. Antoniego Osuchowskiego – Czyli jak warto pamiętać o dokonaniach przodków…

W sobotę 5 grudnia 2015 r, razem z moja matką Bożeną Grohman miałem zaszczyt uczestniczyć w ważnym dla naszej rodziny wydarzeniu.

W 1895 roku, 120 lat temu w Cieszynie, po 10 latach zmagań z trudnościami piętrzonymi przez austriackich zaborców, przy ogromnej determinacji Macierzy Szkolnej założono pierwsze polskie gimnazjum w Cieszynie.

Dumą napawa fakt, że jego pierwszym dyrektorem był mój (przyp-BG) prapradziadek Piotr Parylak.

Piotr Parylak urodził się w Drohobyczu, w 1846 roku. Odebrał staranne wykształcenie w tamtejszych szkołach podstawowych i gimnazjum.

Następnie studiował filozofię na lwowskim Uniwersytecie, który kończy w 1868. Profesor Małecki wspominał, że Piotr Parylak był jednym z jego najzdolniejszych studentów.

W r. 1870 podjął pracę pedagogiczną jako zastępca nauczyciela, od r. 1871 nauczyciel rzeczywisty, a następnie profesor gimnazjum w Drohobyczu; w zakładzie tym oprócz zajęć obowiązkowych urządzał «na własną odpowiedzialność w godzinach pozaszkolnych» wykłady dziejów Polski, sam je – wobec braku odpowiednich podręczników – opracowując.

Następnie w 1874 roku otrzymał pracę na stanowisku profesora gimnazjum w Stanisławowie. Tam też udzielał się w życiu publicznym. Dzięki jego staraniom powstała w 1878 roku Stanisławowie bursa im. Kraszewskiego dla uczniów niezamożnych. Był następnie radnym Stanisławowa, po czym zaproponowano mu objęcie stanowiska burmistrza. Piotr Parylak odmówił jednakże słusznie uznając, że jako burmistrz podlegałby zbyt dużym naciskom zaborcy, co niewątpliwie utrudniałoby mu podejmowania działań patriotycznych.

Szczególną zasługą Parylaka było utworzenie taniej serii wydawniczej Arcydzieła Poetów Polskich z Objaśnieniami, przeznaczonej przede wszystkim dla szkolnej młodzieży. Opracował dla niej trzy tomiki obejmujące „Marię” A. Malczewskiego (1884), „Ojca zadżumionych” J. Słowackiego (1884) i „Treny” J. Kochanowskiego (1885); każdy z nich opatrzył wstępem (podającym życiorys autora i genezę oraz recepcję utworu w oparciu o «wyniki badań najnowszych») oraz komentarzem, który uwzględniał obszernie zagadnienia artyzmu i języka.

W 1889 przenosi się do Lwowa, gdzie zostaje profesorem w IV Gimnazjum Polskim. W roku 1895 otrzymuje propozycję z Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego objęcia stanowiska nowo tworzonego I Gimnazjum Polskiego w Cieszynie. Aż 10 lat trwały boje z władzami austriackimi o możliwość powstania tej szkoły.

Pozostając na etacie gimnazjum lwowskiego, został formalnie powołany w r. 1895 przez Macierz Szkolną Księstwa Cieszyńskiego na dyrektora powstającego właśnie Prywatnego Gimnazjum Polskiego w Cieszynie. Szybko wyprowadził tę szkołę z trudności stawianych zwłaszcza przez czynniki niemieckie i postawił ją na odpowiednim poziomie, zyskując powszechne poważanie za takt i zdolności pedagogiczne oraz organizacyjne

W 1901 roku, Piotr Parylak nabywa uprawnienia emerytalne. Szkoła już dobrze funkcjonuje. Nie ma już zagrożenia, że gimnazjum przestanie istnieć, o co były największe obawy.

Parylak przenosi się do Krakowa.  Pisze poezje, tłumaczy literaturę i opracował również Polsko-niemiecki i niemiecko-polski słownik kieszonkowy  (Berlin 1897, wielokrotnie wznawiany).

We wrześniu 1902 umiera jego żona Amalia.

W r. 1906 ogłosił własnym nakładem zbiorek poetycki Z górnych chwil życia, gdzie zebrał rozrzucone po sprawozdaniach szkolnych i czasopismach przekłady (m. in. wiersze kilku poetów ukraińskich, Horacego i Owidiusza) oraz utwory oryginalne, głównie okolicznościowe..

Parylak dużo podróżuje. Potem choruje, ciężko znosząc samotność.

Umiera nagle, w nocy 6 lutego 1916 nie doczekawszy wolnej Polski.

Spoczywa w grobowcu rodzinnym, obok żony i przedwcześnie zmarłego pierworodnego syna (także Piotra) na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie…

Tym bardziej cieszy, że szkoła cieszyńska dotrwała do dzisiaj. Obecnie to I Liceum Ogólnokształcące im. Antoniego Osuchowskiego.

Z okazji 120-lecia szkoły odbyły się uroczyste obchody. Był wspaniały koncert w teatrze miejskim w Cieszynie. Teatr wypełniony po brzegi a na scenie radosne występy chóru szkolnego we wspaniałych aranżacjach oraz występy artystyczne absolwentów szkoły. Były przemówienia, laudacje i gratulacje.

Dzięki uprzejmości organizatorów miałem przyjemność przedstawić życiorys pierwszego dyrektora szkoły i pokrótce opisać losy rodziny, która o Piotrze Parylaku pamięta i stawia go za wzór dla kolejnych pokoleń, zobowiązując zarazem do starania się aby nie marnować tak bogatej spuścizny.

Zarazem czuć było radość zgromadzonych gości i absolwentów szkoły. Widać gołym okiem, że ta szkoła ma duszę. Wszyscy radośni, nawet nauczyciele odważnie wystąpili śpiewając przed zebraną publicznością.

Dyrekcja Szkoły przygotowała wspaniałe widowisko uświetniające obchody. Były pokazy laserowe obrazujące trudne lata historii szkoły przeplatane wydarzeniami z historii Polski. Był flesz odnoszący się do wydarzeń roku 1895 na świecie… Były wspomnienia absolwentów okraszone humorem.

W tym miejscu należy pogratulować szkole tak wspaniałego jubileuszu, gronu nauczycielskiemu oraz dyrekcji życzyć dalszych sukcesów, a – przede wszystkim – młodzieży życzyć postępów w nauce i pięknych wspomnień z lat edukacji w szkole.

Wyrazy uznania dla Dyrekcji Szkoły: Pana Janusza Łukomskiego-Prajznera oraz Dariusza Gruszki-Probsta za organizację obchodów jubileuszu szkoły.

Wyrazy podziwu należą się też Pani Agacie Ogórek za perfekcyjną organizację koncertu i dbanie o każdy szczegół uroczystości.

Jako rodzina Piotra Parylaka wyrażamy głębokie uznanie dla dokonań szkoły i życzymy jej wszelkiej pomyślności na następne 120 lat!

Bożena Grohman, prawnuczka Piotra Parylaka

Bartosz Grohman, praprawnuk Piotra Parylaka

Wojciech Grohman, praprawnuk Piotra Parylaka

Galeria wydarzenia znajduje się tutaj.

Category(s): Bez kategorii

Comments are closed.